วิธีการจัดท่าผู้ป่วย ก่อนจะให้ อาหารสายยาง !การจัดท่าทางผู้ป่วยก่อนให้อาหารทางสายยางเป็นขั้นตอนที่ "สำคัญที่สุด" ในการป้องกันภาวะปอดอักเสบจากการสำลัก ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้นๆ ของผู้ป่วยติดเตียงครับ
เพื่อให้การให้อาหารเป็นไปอย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ ควรปฏิบัติการจัดท่าดังนี้ครับ:
1. ท่ามาตรฐาน: ท่านอนหงายหนุนศีรษะสูง (Semi-Fowler's Position)
นี่คือท่าที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับการให้อาหารทางสายยางทุกประเภท (ทั้งทางจมูกและหน้าท้อง)
องศาที่เหมาะสม: ปรับระดับหัวเตียงให้สูงขึ้น 30-45 องศา * จุดสังเกต: หากไม่มีเตียงปรับระดับ ให้ใช้หมอนหนุนหลังและศีรษะให้สูงขึ้นในลักษณะกึ่งนั่งกึ่งนอน
ทำไมต้องท่านี้? เพื่อใช้แรงโน้มถ่วงช่วยให้อาหารไหลลงสู่กระเพาะได้ง่ายขึ้น และป้องกันไม่ให้อาหารไหลย้อนกลับขึ้นมาที่หลอดอาหารจนเข้าสู่หลอดลม
2. กรณีผู้ป่วยนั่งได้: ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอนหรือนั่งตัวตรง (High-Fowler's Position)
หากผู้ป่วยสามารถนั่งได้ การจัดท่าให้ใกล้เคียงกับการนั่งทานอาหารปกติจะดีที่สุด
องศาที่เหมาะสม: ปรับหัวเตียงสูง 60-90 องศา
การประคอง: ใช้หมอนรองบริเวณข้างลำตัวและใต้เข่าเพื่อไม่ให้ผู้ป่วยตัวไถลลงมา ซึ่งจะทำให้หน้าท้องถูกเบียดและอาหารย่อยยากขึ้น
3. การตรวจเช็คตำแหน่งร่างกายก่อนเริ่ม
ลำตัวตรง: มั่นใจว่าตัวผู้ป่วยไม่อียงไปด้านใดด้านหนึ่ง เพราะอาจทำให้สายยางพับหักมุมหรืออาหารไหลไม่สะดวก
ศีรษะไม่ก้มหรือเงยเกินไป: พยายามให้ใบหน้าตั้งตรงในแนวปกติ เพื่อให้ทางเดินอาหารเปิดกว้างที่สุด
4. กฎเหล็ก "หลัง" การให้อาหาร (Post-Feeding)
การจัดท่าไม่ได้จบแค่ตอนให้อาหารเสร็จครับ:
ห้ามนอนราบทันที: หลังให้อาหารเสร็จ ต้องคงท่าหนุนศีรษะสูง 30-45 องศา ต่อไปอีกอย่างน้อย 1 ชั่วโมง * งดกิจกรรม: ในช่วง 1 ชั่วโมงนี้ ห้ามทำการเปลี่ยนผ้าอ้อม พลิกตัวตะแคงซ้าย-ขวา หรือทำกายภาพบำบัดที่ต้องเคลื่อนไหวลำตัวมาก เพราะจะเพิ่มแรงดันในช่องท้องทำให้อาหารขย้อนออกมาได้
💡 เคล็ดลับเพิ่มเติมสำหรับผู้ดูแล
หากผู้ป่วยมีอาการ ท้องอืด หรือ ถ่ายลำบาก ให้เน้นการหนุนหัวสูงที่ 45 องศาให้นานขึ้นอีกนิด และสังเกตว่าหน้าท้องของผู้ป่วยตึงเกินไปหรือไม่หลังให้อาหารครับ
